Agenda > Verslagen > Spiel 1999

Internationale Spieltage
SPIEL '99
Messe Essen 21.-24. oktober 1999


komspiel.gif (6620 bytes)

Spiel is de grootste spellenbeurs ter wereld, die elk najaar duizenden spelliefhebbers uit alle werelddelen naar de Duitse industriestad Essen lokt. De beurs vindt plaats in de Messe Essen, waar meerdere grote beurshallen zijn gevuld met alles wat een spelershart sneller doet kloppen. Grote uitgevers presenteren hun nieuwe titels, auteurs tonen hun handgemaakte spellen, er is een forse vlooienmarkt met duizenden oude spellen, op Spiel vind je alles wat je zoekt.

Ook dit jaar trok de beurs een recordaantal bezoekers. In vier dagen hebben ongeveer 145.000 mensen Spiel bezocht. Eerlijk gezegd valt dit record me enigszins tegen, het aantal van 1998 werd met "slechts" 5.000 bezoekers overtroffen. Spiel werd dit jaar gecombineerd met Comic Action, een beurs over comics en strips. Blijkbaar was de aantrekkingskracht van de stripbeurs niet zo groot als verwacht (of zijn er dit jaar relatief minder spelliefhebbers gekomen?). Comic Action veroorzaakte wel een stijging van het aantal standhouders. In 1999 stonden er 555 standhouders, waarvan 457 met spelmateriaal. De stripbeurs wist dus 98 standhouders naar het beursgebouw te lokken.


rijen voor de kassa

In tegenstelling tot voorgaande jaren heb ik geprobeerd een "droge" opsomming van nieuwe spellen per uitgever zoveel mogelijk te vermijden. Het verslag is dit jaar een cocktail van allerlei onderwerpen en thema's. Ik hoop dat het zo prettig leesbaar is. Dit verslag wordt opgedragen aan Rob van Wijngaarden, een van de leukste mensen uit de Nederlandse spellenscène. Rob had dit jaar geen tijd om de beurs te bezoeken. Hij doet dit najaar namelijk iets leukers dan spelen, hij gaat trouwen met Linda!

Elfjes, robots en pocket monsters

De stand van Amigo (en Wizards of the Coast) wordt elk jaar groter. Ook dit jaar bezetten ze een groot deel van Hal 11. De stand was verdeeld in verschillende productgroepen: de Duitstalige versie van AD&D, de verzamelkaartspellen en natuurlijk de nieuwe gezelschapsspellen.

Opvallend aanwezig was de Duitse versie van Robo Rally van Richard Garfield, een knotsgekke race met robots in een fabriekshal. Dit spel is een "uitgeklede" versie van het Amerikaanse origineel (minder materiaal, minder regels en maximaal 4 spelers). Het spel werd geïntroduceerd via een fors opgeblazen "live" versie, waar men onder de leiding van een energieke Amerikaanse spelleider zelf als robotje mocht rondkarren. De levende robots beschoten elkaar met plastic pijlen uit felgekleurde speelgoedgeweren. Deze aantrekkelijke show trok veel belangstelling.


Robo Rally "live"

Veel aandacht ging ook uit naar de Duitse versie van Pokémon, de grote rage uit Japan en Amerika. Pokémon is een eenvoudig verzamelkaartspel over snoezige monstertjes (pocket monsters) die elkaar beschieten en op andere manieren bevechten. Het spel is gebaseerd op een computerspelletje voor de Gameboy van Nintendo. Dit verzamelkaartspel verkoopt de laatste tijd zelfs beter dan Magic! Of Pokémon voor doorgewinterde Magicspelers interessant is, waag ik te betwijfelen. Dit spel is duidelijk gericht op een jongere leeftijdsgroep. Het spel werd gedemonstreerd door een groep jongedames, die verbaasd opkeken toen ondergetekende ("achter in de 30") een spelletje wilde proberen.


Pikachu & vriendje

Met al dat Amerikaanse geweld zou je bijna vergeten dat Amigo nog veel meer te bieden had. König der Elfen is het op Elfenland gebaseerde kaartspel, dat in Nederland wordt uitgegeven onder de naam Elfenkoning (zie 999 Games voor een korte beschrijving). Spacebeans is een nieuw kaartspel van Uwe Rosenberg, dat is gebaseerd op Bohnanza. Hier spelen we met buitenaardse levensvormen die "toevallig" sterk lijken op bonen. Onder de Spacebeans vind je regelmatig dubbelgangers van aliens uit bekende SF-films en series. Schwein gehabt! is een kaartspel voor kinderen, waarbij het aankomt op de snelle herkenning van symbolen en figuren en vooral op snel reageren. Hier loop je het risico dat je letterlijk op je vingers wordt getikt! Pool Party is een bordspel voor kinderen, waarbij de spelers met 5 kikkers door een vijver zwemmen. Het is de bedoeling om de kikkers in één rij te krijgen. En tenslotte brachten ze een heruitgave van Café International uit. Dit leuke legspel van Rudi Hoffmann was in 1989 het Spiel des Jahres (toen nog bij Mattel).

Amigo richt zich de laatste tijd ook op de internationale markt. Met name van de kaartspelletjes voor kinderen verschijnen speciale meertalige edities - ook in het Nederlands! De nieuwste titel heet Serpentina, een luchtig legspelletje waarin de kids bontgekleurde slangen moeten vormen. 

Alweer Siedler........?

Sinds een paar jaar wordt de spellenscène gebombardeerd met nieuwe producten uit de Siedlerfamilie. Na het bordspel volgden een set voor 5/6 spelers, de Zeevaarders & 5/6-setje, Städte & Ritter & 5/6-setje en tenslotte een doos met historische scenario's. Daarnaast ontwikkelde ook het kaartspel zich tot een indrukwekkende reeks doosjes en expansies. Op Spiel '99 bleek dat de munitie van Kosmos nog lang niet is uitgeput, ook hier werd met scherp geschoten.

Die Sternenfahrer von Catan is een zelfstandig bordspel, waarin de kolonisten door de ruimte vliegen en nieuwe kolonies en ruimtehavens stichten. Natuurlijk kent ook dit spel genummerde opbrengstfiches en bepalen de dobbelstenen welke planeten grondstoffen opbrengen. Heel "origineel" is het gevolg van een grondstofworp "7": dan mag iedereen met meer dan 7 kaarten de helft inleveren en mag degene die de "7" gooide een kaartje stelen. Uiteraard bevat het spel ook leuke nieuwe dingetjes, maar in de kern is er toch weinig nieuws onder de zon. Een van de nieuwe onderdelen van Sternenfahrer zijn de toevallige ontmoetingen (dat ruikt naar een extra geluksfactor in een spel dat van zichzelf al zeer geluksafhankelijk was - ik vraag me af of we daar blij mee moeten zijn). Die Sternenfahrer is vreselijk duur (ong. DM 80), maar daarvoor krijg je wel een dikke doos vol plastic ruimteschepen en andere zaken.


veel plastic - weinig nieuws?

Die Siedler von Nürnberg is een speciale versie van het oorspronkelijke spel, dat is uitgebracht i.v.m. de viering van het 950-jarig bestaan van de stad Nürnberg (bekend van de grote speelgoedbeurs in februari). Het spel heeft een "vast" spelbord met twee gescheiden gedeelten: het landschap (de bekende zeskantige bossen, weiden etc.) en de binnenstad van Nürnberg. In dit spel ontwikkel je eerst het platteland, bouw je vervolgens werkplaatsen in de stad en werk je tenslotte mee aan de bouw van stadsmuren (dat kan heel veel winstpunten opleveren!). Een opvallend detail is de afwezigheid van dobbelstenen: de opbrengst van grondstoffen wordt nu bepaald door het trekken van kaartjes. Behalve de opbrengst van grondstoffen activeren de kaartjes ook speciale gebeurtenissen (zoals de roofridder "Eppelein von Gailingen). Ik had het tevoren niet verwacht, maar Die Siedler von Nürnberg bevat blijkbaar voldoende nieuwe ideeën en spelmechanismen. Dit spel is overigens moeilijk verkrijgbaar. Buiten Nürnberg is het alleen te koop bij (Duitse) speelgoedzaken van Vedes of via de Nürnberg Siedler website.

Voor het geval de denktank van Kosmos en TM-Spiele ooit mocht opdrogen, biedt Spelweb ze gratis en voor niets de volgende suggesties voor nieuwe expansies aan:
Die Giganten von Catan
. Voeg een nieuwe gebiedsoort toe, olievelden, die dienen als grondstof voor snelwegen. Nu we toch bezig zijn, vervang dan meteen even de rover door J.R. Ewing. 
Durch die Wüste von Catan
. Smijt alle gebieden, dorpen en wegen uit het spel en bouw een bord van woestijngebieden. Kleed dat aan met een paar oases, waterplaatsen en vooral veel schattig gekleurde kamelen... (oeps, dat spel kennen we al). Moraal van dit verhaal: Teuber heeft de afgelopen 10 jaar prachtige spellen bedacht, waartoe ik ook Siedler reken. Het zou echter mooi zijn als zijn creativiteit werd benut voor een paar nieuwe en vooral originele spellen.

Kosmos lanceerde naast "Siedlermania" toch een paar andere spellen. Elchfest, is een behendigheidsspel voor 2 spelers zonder bord en/of speelkaarten. Iedere speler beschikt over een eland, waarmee hij van rots tot rots over een denkbeeldige rivier springt. Ook Rosenkönig is een 2-persoonsspel, dat echter wat meer denkwerk vergt dan het hiervoor genoemde spel. De spelers proberen met houten schijfjes een goede positie te veroveren op een gerasterd spelbord. De beweging van de schijfjes wordt bepaald door het spelen van kaartjes (doet een beetje denken aan Kahuna). Rosenkönig verscheen eerder bij db-Spiele van Dirk Henn, onder de naam Texas. Der Blaumilchkanal is een apart communicatiespel, waarbij de spelers al improviserend redevoeringen moeten afsteken over allerlei vreemde onderwerpen. De steekwoorden zijn hier satire en humor.

Cadeautje van Hans

Als Kosmos "nieuwe" Siedlerspellen of -expansies uitbrengt, mag ik graag enkele kritische woorden aan de tekstverwerker toevertrouwen (zie boven). Als Hans im Glück mijn favoriete bordspel uitbreidt met een nieuwe expansieset, dan berust ik in tevreden glimlachen. Als iemand zich mocht afvragen of ik objectief ben, moet ik antwoorden "geen commentaar".

Ook dit jaar had Hans im Glück weer een cadeautje voor de fans van El Grande. Grandissimo is een uitbreiding voor dit Spiel des Jahres van 1996. De set bevat extra actiekaarten, maar ook een aantal nieuwe spelopties. Zo komt er met Portugal een nieuwe regio in het spel en bieden de koningin en de hofnar extra mogelijkheden om caballero's aan te voeren. Grandissimo is helemaal gratis en hopelijk ook verkrijgbaar in Nederlandse spellenwinkels (?).

Naast Grandissimo bracht Hans im Glück geen nieuwe bordspellen, alle aandacht ging uit naar de uitbreiding van de afgelopen voorjaar gestarte reeks kaartspellen. In Essen voegden ze drie nieuwe titels toe, die allen twee irritante eigenschappen delen: de doosjes zijn groter dan nodig en er zitten geen regelboekjes in, de regels zijn namelijk afgedrukt op losse speelkaarten. Willi is een apart steekspel, waarbij je slagen kunt halen door "Willi" te brullen (plat Duits voor "wil ik"). Het is de bedoeling om zo mogelijk weinig of juist veel punten te verzamelen, want alleen daarvoor krijg je de beste puntenkaarten. 

In T-Rex verzamelen de spelers eieren van dinosaurussen. Iedere speler heeft een gelijke set kaarten, met 5 dino's en de waarden 1-15. Je probeert met je hoge kaarten eieren te winnen. Je kunt er ook voor spelen om de rangorde van de kleuren te veranderen, om de volgende ronde betere kansen te hebben. Elke ronde slaat er een komeet in, waarna een van de eieren rijp is voor een omelet. In Dolce Vita liggen kaartrijen met luxe goederen met verschillende waarden op de spelers te wachten. Elke ronde leg je een biedkaart onder één van de rijen. Als iedereen nog één biedkaart over heeft, worden de goederen per rij verdeeld. De speler met de hoogste som van biedkaarten krijgt het onderste goed, enzovoorts. Op die manier probeer je de waardevolste goederen te verzamelen. Er is nog een "naar" spelregeltje: van elk luxe goed mag je er maar één bezitten. Als je een tweede van dezelfde soort wint, moet je de vorige afgeven. Zo kan het gebeuren dat je een auto van 400.000 moet inleveren voor een auto van 100.000.

Ravensburger & nogmaals Siedler

Catan - Die erste Insel is de computerversie van de klassieker uit 1995. Dit spel wordt uitgegeven door Ravensburger Interactive. Die erste Insel lijkt op het eerste gezicht een geslaagde conversie van bordspel naar PC. Ze hebben in ieder geval veel aandacht besteed aan zowel de grafische kant als aan het geluid. Het computerspel bevat het "materiaal" van Siedler en de Zeevaarders en ondersteunt maximaal 6 spelers. Je kunt één grote campagne of losse scenario's spelen, tegen computerspelers, via een netwerk of gezellig (?) met z'n allen voor één monitor. Tijdens de beurs signeerde Klaus Teuber muismatten met de cover van het computerspel.

Bij FX Spiele ging de aandacht uit naar twee bordspellen die reeds afgelopen zomer op de Duitse markt verschenen. Alcatraz is een tactisch bordspel waarbij de spelers een ontsnappingsroute plannen uit deze beruchte gevangenis. Helaas lopen er ook een paar wachters rond, die je zonder pardon terugsmijten in je cel. Dit spel zal t.z.t. ook in Nederland verschijnen onder het label Ravensburger. Torres is een schitterend bordspel van Kramer en Kiesling, de auteurs van Tikal. In dit spel zijn 2-4 spelers druk met kastelen bouwen, ridders verplaatsen, actiepunten inzetten en vooral winstpunten verdienen. Een geslaagde cocktail van mechanismen en ideeën uit andere spellen van Kramer. Het lijkt op het eerste gezicht een abstract denkspel, maar met name het gebruik van speciale actiekaarten voorziet het spel van een smakelijke jus.

Over Tikal gesproken, dit Spiel des Jahres was natuurlijk prominent aanwezig in de stand van Ravensburger. Op woensdagavond werd ook nog eens de Deutsche Spiele Preis in de wacht gesleept, het was dus tevredenheid troef. Een van de gevolgen van het winnen van het Spiel des Jahres is een forse stijging van de verkoopaantallen. Ook de oplage wordt dan vergroot, met positieve gevolgen voor de winkelprijs. In april betaalde je nog 70 DM voor Tikal, op deze beurs kon je voor 39 DM de jungle in.

Ravensburger presenteerde het nieuwe bordspel NY Chase, dat bij nader inzien toch niet helemaal nieuw is. In feite is dit niets anders dan een heruitgave van Scotland Yard, het Spiel des Jahres 1983. NY Chase heeft uiteraard een ander bord en voegt een paar nieuwe zaken toe, zoals het vervoer via een helikopter, maar lijkt me toch niet zo interessant voor bezitters van het origineel.

Alea had geen nieuwe titel in de aanbieding, maar presenteerde net als vorig jaar een testversie van een nieuwe Knizia. Tadsch Mahal is een bordspel voor 3-5 spelers over koningen en prachtige paleizen in het India van de 18e eeuw. Door het uitspelen van kaarten beïnvloeden de spelers de machtsgroepen in de steden van 12 provincies. Als beloning mogen ze paleizen bouwen, bij voorkeur in steden met een goede verbinding naar andere provincies. Tadsch Mahal verschijnt in het voorjaar van 2000. Dan brengen ze trouwens ook een remake van Adel Verpflichtet op de markt. Dit leuke blufspel van Klaus Teuber was in 1990 het Spiel des Jahres. 

Prototypes en Vino

Goldsieber had net als vorig jaar een vitrine ingericht met prototypes van door hun uitgebrachte spellen. Die prototypes zien er in het algemeen redelijk tot goed uit, waarschijnlijk dankzij de goede verkrijgbaarheid van blanco spelmateriaal. Michael Schacht, de auteur van Packhuys, presenteerde een demoversie van zijn nieuwe spel Kardinal und König, dat komend voorjaar bij Goldsieber zal verschijnen. Ik had zaterdag helaas onvoldoende tijd om het te spelen. Gelukkig heb ik nog wel even met Michael kunnen kletsen - sympathieke vent! Kardinal und König is een bordspel voor 3-5 spelers over macht en invloed in Europa anno 1100. Er zijn twee machtsgroepen, kerk en regering. Met het bouwen van kloosters strijd je om de religieuze macht. Als je jouw politici in de regeringen weet te krijgen, kun je verdragen sluiten tussen verschillende landen. Zowel de kloosters als de politici worden vertegenwoordigd door tegels. Je mag deze tegels in een land plaatsen als je de juiste kaarten hebt. Het spel kent twee momenten waarop de score wordt geteld, in het midden en aan het einde. Kardinal und König duurt ongeveer 45 minuten.

De meeste aandacht ging uit naar Vino, het nieuwe bordspel van Christwart Conrad (bekend van Pfeffersäcke). De spelers investeren in de teelt van wijndruiven in negen Italiaanse regio's. De wijn wordt vervolgens verkocht, waarbij de prijs afhankelijk is van de vraag op de markt en de aangeboden hoeveelheid. Vino lijkt me een zeer interessant spel, met veel strategische aspecten en verschillende spelmechanismen die mooi in elkaar grijpen. Ik heb Vino helaas nog niet gespeeld. Onder mijn reisgenoten bevond zich iemand die het spel s'avonds kon uitleggen. Helaas had hij die avond een infantiele bui (tja, dat Duitse bier :-) en had ik geen trek in zijn gezelschap. 

Descartes gaat terug in de tijd

De Franse uitgever Descartes ging terug in de tijd met twee grootse bordspellen over de wereldgeschiedenis. Das Zeitalter der Renaissance is een, in samenwerking met de auteur bewerkte, vertaling van Age of Renaissance van Avalon Hill. Dit is in feite een vervolg op de klassieker Civilization. De spelers ontwikkelen hier hun beschaving vanaf de donkere middeleeuwen tot aan de renaissance. Vinci is een bordspel over de opkomst en ondergang van beschavingen. Iedere speler kiest een beschaving, met bijzondere eigenschappen en een aantal eenheden. In de loop van een ronde verover je nieuwe gebieden. De uitkomst van gevechten wordt bepaald zonder dobbelstenen! Aan het einde van je beurt krijg je winstpunten en moet je jouw eenheden verdelen, zowel ter verdediging tegen toekomstige aanvallen als ter markering van jouw gebieden. In de loop van het spel krijg je meer en meer punten voor je rijk. Maar hoe groter je rijk, hoe minder eenheden je overhoudt voor nieuwe veroveringen. Als je van mening bent dat je rijk over zijn hoogtepunt heen is, mag je de ondergang aankondigen. Zolang je oude provincies niet door medespelers worden veroverd, blijf je toch winstpunten scoren.



Lees verder in deel II van dit verslag

Agenda > Verslagen > Spiel 1999


Top