Agenda > Verslagen > Spiel 1997

Internationale Spieltage
SPIEL '97
Messe Essen 23.-26. oktober 1997

komspiel.gif (6620 bytes)

Ik heb al vaker geschreven dat de Duitsers het spelen van spelletjes serieus nemen. Dat blijkt uit de grote hoeveelheid hoogwaardige gezelschapsspellen die daar jaarlijks uitkomen, uit de ruime aandacht voor spellen in de media en vooral uit de Internationale Spieltage. De internationale spellenbeurs Spiel is een jaarlijks terugkerend festijn dat tienduizenden spelliefhebbers uit de hele wereld naar de Duitse stad Essen lokt. Spiel is de grootste spellenbeurs ter wereld: zeven hallen met een totale oppervlakte van zo'n 30.000 m2 worden gevuld door 446 standhouders. Op de Spieltage kun je terecht voor alle bekende en onbekende spelsoorten: klassieke bord- en kaartspellen, wargames, verzamelkaartspellen, fantasy- en rollenspellen, Cd-rom's, miniaturen, live roleplaying, reclamespellen, spelmaterialen en -tijdschriften. Het geheel wordt afgerond met een hoeveelheid aan toernooien, wedstrijden en exposities. Wat je ook speelt of verzamelt, tijdens Spiel kom je het tegen.

Volgens een persbericht van de organisatie heeft Spiel '97 net als vorig jaar meer dan 130.000 bezoekers naar Essen gelokt. Omdat Spiel dit jaar niet samenviel met de Duitse herfstvakantie was het op donderdag en vrijdag rustiger dan vorig jaar. Ik heb meerdere standhouders horen klagen over de matige verkopen op deze eerste dagen. Blijkbaar heeft de gebruikelijke drukte op zaterdag en zondag de relatief rustige start meer dan gecompenseerd.

Vorig jaar was ik niet te spreken over de zaalindeling. De populaire vlooienmarkt was in een verloren hoek geplaatst, waardoor de stands nauwelijks bereikbaar waren. Gelukkig heeft de organisatie van deze fout geleerd; dit jaar was de vlooienmarkt perfect geplaatst. De planologische blunder van dit jaar was de totale afwezigheid van vrije speeltafels. Bij de stands van de meeste uitgevers kon je naar hartelust spelen. Helaas waren er nog tientallen andere spelers, die op hetzelfde moment hetzelfde spelletje wilden spelen. Het was dus constant dringen geblazen. In het verleden kon je dan terecht bij de vrije speeltafels, die op strategische punten waren neergezet. Hier kon je even uitpuffen, bijpraten en zelf gekochte spellen spelen. Ik hoop dat men deze service volgend jaar in ere herstelt.

Tijdens de Spieltage worden jaarlijks drie bijzondere evenementen georganiseerd: het Europese spellentoernooi Intergame, de uitreiking van de Deutscher Spiele Preis en het verzamelaarstreffen.

Intergame

Op zaterdag 25 oktober werd voor de tiende maal het Europees kampioenschap bordspellen voor landenteams gehouden. Ook dit jaar deden er 24 teams mee: negen uit Duitsland, vier uit Groot-Brittannië en Nederland, twee uit Zwitserland, België en Oostenrijk en één uit Italië. Dit jaar werden de volgende spellen gespeeld: Volle Hütte, Shanghai, Atlantis en Löwenherz. Europees kampioen werd het Britse team Mix & Max, op de tweede plaats eindigde het Britse team The Uninspired. Op de derde plaats eindigde het eerste Nederlandse team: The Flying Dutchmen.

Deutscher Spiele Preis

De Deutscher Spiele Preis wordt jaarlijks verleend op grond van een onderzoek onder de lezers van Die Pöppel Revue en op grond van de bevindingen van een omvangrijke groep spelexperts. De prijs is op een feestavond voorafgaand aan de Spieltage uitgereikt.

De ranglijst van 1997 luidt als volgt:

  1. Löwenherz van Klaus Teuber (Goldsieber).
  2. Die Siedler von Catan - Das Kartenspiel van Klaus Teuber (Kosmos).
  3. Showmanager van Dirk Henn (Queen-Games).
  4. Mississippi Queen van Werner Hodel (Goldsieber).
  5. Bohnanza van Uwe Rosenberg (Amigo).
  6. Serenissima van Dominique Ehrhard und Duccio Vitale (Eurogames).
  7. Der zerstreute Pharao van Gunter Baars (Ravensburger).
  8. Expedition van Wolfgang Kramer (Queen-Games).
  9. Beim Zeus van Klaus Palesch (Kosmos).
  10. Manitou van Günter Burkhardt (Goldsieber).

De winnaar van de Deutscher Kinderspiele Preis 1997 is Die Ritter von der Haselnuß van Klaus Teuber (Goldsieber).

De winnaar van de prijs voor het spel met de beste spelregels (de Goldener Feder 1997) is Mississippi Queen van Werner Hodel (Goldsieber).

De Sonderpreis zum Deutschen Spielepreis 1997 is verleend aan Ravensburger, voor hun vernieuwende spelconcept Think

Klaus Teuber doet weer goede zaken: de eerste plaats voor Löwenherz, een tweede stek voor het beste spel uit de Catan familie en tenslotte ook nog de prijs voor het beste kinderspel (een prijs die hij vorig jaar ook al in de wacht wist te slepen). Mississippi Queen scoort redelijk en staat nu op een plaats die het spel ook verdient, net naast het erepodium; de speciale prijs voor de spelregels is naar mijn mening terecht.

Verzamelaarstreffen

Vrijdagavond 24 oktober vond het jaarlijkse verzamelaarstreffen plaats. Het thema van dit jaar was de bekende spelauteur Wolfgang Kramer. Kramer heeft een indrukwekkende reeks topspellen op zijn naam staan, waaronder de recente titels El Grande, 6 Nimmt! en Expedition. Organisator van het verzamelaarstreffen was Rudolf Rühle, een spellenverzamelaar uit Bonn.


De nieuwe spellen

Ik heb ook tijdens deze Spieltage de beurs afgegraasd, op zoek naar nieuwe spelletjes. Het was ook nu weer een onmogelijke opgaaf om al die spellen daadwerkelijk te spelen. Daarvoor heb je op de beurs zelf het nodige geluk en geduld nodig. Bij populaire stands als Hans im Glück en Kosmos was er zoals gebruikelijk geen doorkomen aan.

2F-Spiele is de piepkleine onderneming van Friedemann Friese. Deze Friedemann valt in eerste instantie op door zijn groene kapsel. Daarnaast weet hij de aandacht te trekken met zijn boeiende spellen. Zijn nieuwe spel heet Frisch Fisch. Dit is een economisch spel, dat zich richt op het transport van goederen van producent naar winkel. Gezien de titel is het zaak dat transport met de nodige snelheid te verzorgen.

999 Games was ouderwets aan het stunten met vooral Amerikaanse bordspellen. Michael stond met een stralend gelaat in de stand en dat had niet alleen te maken met de goede verkopen. Hij kreeg tijdens de beurs te horen dat 999 Games de Nederlandse versie van Die Siedler von Catan mag uitgeven. Ik hoop dat Siedler ook in Nederland een succes wordt. Gezien de hoeveelheid tijd, geld en energie die Michael in de hobby steekt, verdient hij een tophit.

Abacus presenteerde dit jaar drie nieuwe kaartspellen, waarvan er een is vermomd als bordspel. Canyon lijkt op het eerste gezicht een bordspel over kanovarende indianen, maar is in feite niets anders dan een variant op boerenbridge. Als je een leuk biedspel zoekt ben je goedkoper uit met Wizard van Amigo. Bij Kismet probeer je kaarten kwijt te raken door een juiste combinatie van dobbelstenen te gooien. Dream Team is een kaartspel uit de Phantoms of the Ice familie. De term ijshockey wordt vakkundig vermeden. In Dream Team beoefenen elfen, kabouters en ander fantastisch gespuis een "soort van sport", die overigens verdacht veel op ijshockey lijkt.

Amigo is de Duitse partner van Wizards of the Coast. Hun omvangrijke stand werd dit jaar gedeeld met de Amerikaanse verzamelkaartengigant. De Duitse versie van Portal werd massaal gedemonstreerd door tientallen enthousiaste spelleiders. De speeltafels waren prachtig en praktisch uitgedost met een vergrote versie van de Portal speelmatten. Gezien de respons van het Duitse publiek moet Portal daar een succes worden. Naast Portal organiseerde men doorlopend kleinschalige Magic toernooien. Zodra men acht spelers bij elkaar had, kon men zich aanmelden voor sealed deck, constructed of booster draft.

Amigo had meer te bieden dan alleen Magic. Met de Bohnanza Erweiterungs-Set kun je dit uitstekende kaartspel nu ook met 7 personen spelen. De set bevat in totaal 50 nieuwe speelkaarten. Powerplay is een nieuwe uitgave van het White Wind ijshockeykaartspel Phantoms of the Ice. Over White Wind gesproken, komend voorjaar zal Amigo een nieuwe versie van Elfenroads uitbrengen. Elfenland zal op een aantal onderdelen afwijken van het origineel. Zo komt de veiling van routefiches te vervallen, waarmee de spelduur danig wordt ingekort.

Doris & Frank gingen dit jaar terug naar de oertijd. Ursuppe is een strategisch bordspel over amoeben, die ronddobberen in de oersoep, voedingsstoffen en energie tot zich nemen en zich vermenigvuldigen door celdeling. De amoeben zijn constant op zoek naar nieuwe genen. Deze genen staan voor nieuwe vaardigheden: sneller bewegen, een vlotte celdeling of zelfs de mogelijkheid om andere amoeben te verslinden. De speler met de meest ontwikkelde amoeben wint het spel.

Fanpro heeft eerder dit jaar de rechten op Das Schwarze Auge (Oog des Meesters) verworven uit de failliete boedel van Schmidt Spiele. Ze hebben de afgelopen maanden niet stil gezeten. Tijdens Spiel presenteerden ze twee nieuwe avonturen, Feenflügel en Wo keine Sonne Scheint, en een reeks nieuwe miniaturen. Een van de miniaturen is een gelimiteerd exemplaar ter nagedachtenis van Ulrich Kiesow, de geestelijk vader van Das Schwarze Auge.

Franjos vierde zijn tiende verjaardag met een heruitgave van Hyle en het nieuwe bordspel Mark. Het laatstgenoemde spel draait om de verwerking van afval in een recycling fabriek. Het spelmateriaal is uiterst koddig: glazen flesjes, dekseltjes en kroonkurken. Inhoudelijk lijkt het spel me minder interessant. Het spelmechanisme bestaat voornamelijk uit dobbelen, dobbelen en nog eens dobbelen.

Goldsieber had geen nieuwe spellen in de aanbieding. Zij hadden wel een omvangrijke stand waar je onder meer de spellen Löwenherz en Mississippi Queen kon spelen. Dat beide spellen in de prijzen zijn gevallen, Deutscher Spiele Preis resp. Spiel des Jahres, was goed te merken. Het was hier de gehele beurs razend druk.

Hans im Glück bracht dit jaar maar liefst drie nieuwe titels. Euphrat & Tigris is net als El Grande een groots bordspel met een historisch thema. De spelers stichten en ontwikkelen koninkrijken in het vruchtbare land tussen de beroemde rivieren. Elke speler heeft de beschikking over vier leiders: koning, priester, handelaar en boer. Elke leider levert zijn bijdrage aan de groei van de beschaving. Zo is de priester verantwoordelijk voor de ontwikkeling van religie en de boer voor de landbouw. In dit spel is een gelijkmatige ontwikkeling van belang. Als je jouw beschaving te eenzijdig opbouwt heb je geen schijn van kans. Ook al is beschaving het thema, denk niet dat het er vreedzaam aan toe gaat. Dit spel biedt voldoende gelegenheid voor conflicten. Euphrat & Tigris is een schitterend spel, dat ik de komende weken regelmatig zal spelen. Een uitgebreide bespreking volgt begin 1998.

Grossinquisitor & Kolonien is een tweede uitbreiding voor El Grande. Deze set verrijkt het basisspel met tal van extra's. De Grootinquisiteur biedt de speler die hem controleert de nodige privileges, waaronder de leiding over zijn persoonlijke lijfwacht. De nieuwe regio's bieden extra mogelijkheden om punten te scoren. Zo levert de ambassadeurspost in Frankrijk bij elke telling twee punten op. De set bevat verder een aantal nieuwe actiekaarten.

De derde titel is een remake van Die Macher, het complexe politieke spel van Karl-Heinz Schmiel. Deze klassieker van Moskito uit 1986 is zowel grafisch als inhoudelijk flink aangepakt. Het spel is nu geschikt voor 3-5 spelers.

Inauen Spiele is een kleine uitgever uit Zwitserland. Ze zijn gespecialiseerd in sportspellen, die met de hand zijn gemaakt in gelimiteerde genummerde oplagen. Tijdens Spiel presenteerden ze titels als Formel Card (autoracen), Anpfiff (voetbal), Powerplay (ijshockey) en Le Tour (wielrennen).

Klee Spiele, een voormalige dochter van het failliete Schmidt Spiele, is onlangs overgenomen door Kosmos. Dat zal in de toekomst omgetwijfeld positieve gevolgen hebben voor de kwaliteit van hun spellen. Tijdens Spiel ben ik gillend weggerend toen ik hun Tamagotchi kaartspel zag. Ik heb namelijk een vreselijke hekel aan die eitjes.

Kosmos had ook dit jaar het nodige in petto voor de fans van Siedler. Men organiseerde een groot toernooi van het Siedler Kartenspiel, waar torenhoge geldprijzen te verdienen waren. Verder werden een aantal speciale Siedler artikelen verkocht. Cheops is een semi-professionele Siedler-variant die speelt in het oude Egypte ten tijde van de bouw van de piramides. Deze variant is op een poster afgedrukt; je moet de extra spelstukken zelf in elkaar zetten. Ook was er voor 15 DM een handig pakketje te koop, met een houder voor de kaartjes van het bordspel en een rand voor spelbord. Tenslotte was er een speciale uitvoering van het bordspel verkrijgbaar: een reclameuitgave voor Glen Grant whisky. Dit is verpakt in een fraaie metalen koker. Het spel is in Schotland gesitueerd en alle zaken hebben met whisky te maken. De rover heet nu de Engelse bezetter.

Door al dat gesiedler zou ik bijna vergeten dat Kosmos nog meer te bieden had. Caesar & Cleopatra is een kaartspel voor twee personen van Wolfgang Lüdtke. De klassieke opponenten strijden om de invloed bij vooraanstaande Romeinse families. Invloed verkrijg je onder meer door list en bedrog. Voor de liefhebbers: het spel bevat ook orgiekaarten. Halunken und Spelunken is een eenvoudig bordspel van Alex Randolph. Als kapitein van een zeeschip zwerf je door de stegen en kroegen van een havenstad, op zoek naar bekwame matrozen. Door het spelen van bewegingskaarten probeer je in de juiste kroeg te belanden. De andere kapiteins duwen je zonder pardon aan de kant, waardoor je zomaar in de verkeerde kroeg eindigt. Elke beurt wordt geknokt om de hulp van Black Jack. Met deze piraat kun je de andere kapiteins aardig dwarszitten. Barbarossa, de derde "nieuwe" titel, is een remake van het raadselspel van Klaus Teuber en was in 1988 het Spiel des Jahres.

Mayfair is eerder dit jaar overgenomen door ICE. Het is de bedoeling dat Mayfair, ondanks het vertrek van de broertjes Bromley, bordspellen blijft uitgeven. Ze waren dit jaar aanwezig met een kleine stand, maar hadden niets nieuws te bieden. Desondanks was hun stand wel degelijk interessant, door de aanwezigheid van Francis Tresham (de bedenker van o.m. 18xx-spellen en Civilization).

Nederland was dit jaar goed vertegenwoordigd. Het NSAG, Pseudon (Theo Jansma) en een aantal spelontwerpers hadden een stand gehuurd en presenteerden nieuwe spellen uit ons kikkerlandje. Je kon hier terecht voor titels als Subsidie en Opus.

Pegasus Press is gespecialiseerd in fantasy. Zij zijn onder meer de uitgever van het uitstekende Duitse rollenspelsysteem Midgard. Voorafgaand aan Spiel hadden ze ons lekker gemaakt met de aankondiging van de Duitse versie van Kings & Things, het klassieke "fantasy-boardgame with everything". Helaas was op de beurs alleen een prototype te bewonderen. Op het echte werk moeten we een paar maanden wachten.

Queen Games heeft zich in de loop der jaren ontwikkeld tot een volwaardige speler in de spellenbranche. Om hun aanwezigheid kon je dit jaar niet heen; ze hadden zo ongeveer de helft van hal 10 afgehuurd. Zoals gebruikelijk was er veel aandacht voor de Middle Earth en Star Wars verzamelkaartspellen. De bordspelers konden genieten van spellen als Showmanager, Die Kette von Saba en Expedition. Vooral Showmanager heeft een goede indruk achtergelaten. In dit spel probeer je als impresario musicals te bezetten met zo mogelijk talentvolle artiesten.

Winsome Games is een Amerikaanse uitgever die is gespecialiseerd in treinspellen. John Bohrer deelde een stand met Martin "Warfrog" Wallace. Het was hier de gehele beurs gezellig druk. Spellen als Trainsport:Switzerland en Ferrocarriles Pampas (van Martin Wallace) trokken veel belangstelling. De 18xx-fanaten kregen hartkloppingen bij het aanschouwen van 1831, de gigantische 18xx-variant van Carl Burger. 1831 is een handgemaakt spel met 2.600 spelstukjes, dat uitsluitend op bestelling wordt geproduceerd. Alle 26 exemplaren van de eerste handgemaakte oplage zijn verkocht; het is nu wachten op de vereenvoudigde editie van Winsome Games. 

Warfrog had dit jaar geen nieuwe titel, maar wel zeer interessant nieuws. In de loop van 1998 mogen we een nieuwe uitgave van Lords of Creation verwachten. Deze nieuwe versie wordt uitgebracht in samenwerking met de Utrechtse spellenwinkel The Joker. Het nieuwe spelbord en de counters zien er veelbelovend uit!

Erwin Broens
November 1997


Agenda > Verslagen > Spiel 1997


Top