Agenda > Verslagen > Spektakel 1999

 


Spellenspektakel VIII

Beursgebouw Eindhoven 16 - 18 april 1999

 

 

Drie geweldige dagen in Eindhoven, ik kan het niet anders omschrijven. Het Spellenspektakel van 1999 was een meer dan geslaagde spellenbeurs: een gelikte organisatie, hoogwaardige spellen, prachtige stands, gemotiveerde spelleiders en 7.000 geïnteresseerde bezoekers. Wat spelgenot betreft kan het afgelopen weekend zich meten met de Spieltage in Essen! Het is jammer dat de beurs de gehoopte 10 - 15.000 bezoekers niet heeft gehaald. Ik had graag gezien dat het prijzenpakket voor de 10.000ste bezoeker er minstens één keer was uitgegaan.
De hot items waren dit jaar Tikal (de nr. 1 kandidaat voor het Spiel des Jahres), Charlemagne (wat mij betreft een geduchte concurrent) en de netwerken van Laser Computers. Organisatoren 999 Games en Hoog Spel wisten de voor deze beurs nieuwe computerspellen naadloos in te passen in het geheel. De "plugged games" bleken een welkome en populaire aanvulling op het "unplugged" assortiment. Wat mij betreft steken ze de stekker ook de volgende keer in het stopcontact.

De stortvloed van 999 Games

999 Games stal vanzelfsprekend de show met de grootse spellenterrassen vol decoratiemateriaal van de NOB. Enthousiaste spelleiders vermaakten de bezoekers met bekende titels als De Kolonisten van Catan en Elfenland, maar vooral ook met de fonkelnieuwe spellen die in de weken c.q. dagen voor de beurs waren uitgebracht.

De absolute topper was Charlemagne, van onze "eigen" Gerard Mulder. Dit is een groots strategisch spel in een prachtige uitvoering. De spelers zijn landheren, die worden geconfronteerd met een enigszins luie Keizer. Ze moeten de problemen van het Keizerrijk oplossen (oorlog, hongersnood, oproer en belastingheffing) en daarnaast de tijd vinden voor het beheer van hun eigen landgoederen. Dit spel bevat een perfecte mix tussen planning op de langere termijn en bruisende interactie tussen de spelers. Je mag tegen elkaar opbieden, elkaars ridders omkopen, landgoederen platbranden en zelfs zielig smeken bij de Keizer. Dit is hoogwaardige kost en een aanrader voor iedereen die van aansprekende spellen houdt.


Charlemagne (foto: Frank Eimers)

Een andere populaire titel was het vrij complexe Eufraat & Tigris. Hier nemen 2 tot 4 spelers deel aan de geboorte van de beschaving. Hun doel is de ontwikkeling van de beschaving in de deelgebieden bevolking, religie, landbouw en handel. Iedere speler staat aan het roer van een dynastie. Hij stuurt zijn aanvoerders op pad, sticht en ontwikkelt koninkrijken, bouwt monumenten, gaat conflicten aan en verzamelt punten in de genoemde deelgebieden. De spelers moeten hun beschaving gelijkmatig ontwikkelen; het verwaarlozen van een of meer deelgebieden is funest. Dit spel won in 1998 de Deutsche Spiele Preis, dat zegt genoeg over de kwaliteit!


Eufraat & Tigris (foto: Frank Eimers)

De volgende nieuwe titel is Big City, een bordspel over de ontwikkeling van steden. Het doet vaag denken aan het computerspel Sim City. De spelers bouwen o.a. woonwijken, kantoren, parken en tramlijnen. Ik heb het spel nog niet gespeeld, maar een eerste inspectie van de regels doet vermoeden dat we met een eenvoudig familiespel te maken hebben. Daar is niets mis mee, ook die markt moet bediend worden. Het spelmateriaal is overigens indrukwekkend, mede dankzij de tientallen miniaturen van gebouwen.


Big City (foto: Frank Eimers)

Union Pacific is het nieuwe bordspel van Alan R. Moon, de auteur van Elfenland. Net als de bekroonde voorganger is Union Pacific niet helemaal nieuw, maar een gestroomlijnde versie van een ouder bordspel (Airlines - van de Duitse uitgever Abacus). De spelers zijn de aandeelhouders van spoorwegmaatschappijen. Ze werken aan de uitbouw van het spoorwegennet en vechten tegelijkertijd om de meerderheid van de aandelen in de maatschappijen. Iedere speler streeft ernaar de meeste aandelen in de winstgevende maatschappijen te verzamelen en op de betaaldagen het meeste dividend in de wacht te slepen. Union Pacific is een geslaagd bordspel en een aanrader voor de geldwolven onder ons. Vooral de moeilijke keuze tussen bouwen en investeren maakt het spel interessant. Alleen door het uitbouwen van de spoorlijnen kun je aandelen verdienen. Deze aandelen worden ook nog eens meer waard naarmate de maatschappijen groeien. Maar met bouwen alleen kom je er niet. Slechts door te investeren worden je aandelen geactiveerd en stroomt het dividend binnen.

Een andere titel van Alan R. Moon is Elfengold, de expansieset voor Elfenland (het Spiel des Jahres 1998). De titel van deze set is ongelukkig gekozen. Alan heeft namelijk ooit in eigen beheer een bordspel over Elfen uitgebracht onder dezelfde naam. Met deze expansie grijpt Elfenland terug op een ander spel van Alan, de populaire klassieker Elfenroads. Met het geld en de veiling van routefiches krijgt Elfenland de diepgang van de beroemde voorganger terug, terwijl de speelduur op het eerste gezicht binnen de perken blijft. Elfengold bevat ook nog een paar nieuwe zaken: een watermonster, toverspreuken en tovenaarskaarten.

Nu we het over expansiesets hebben, kan ik meteen verder met de Zeevaarders van Catan. Dit is een nieuwe uitbreiding voor De Kolonisten van Catan, de hit van de jaren negentig. De set bevat veel extra spelmateriaal, waaronder bootjes, en een stortvloed aan nieuwe scenario's. Voor de fans van Catan is dit een mooie aanvulling.

Het laatste nieuwe spel is Packhuys, dat werd gedemonstreerd in een stand met Amsterdamse grachtenpanden, tonnen en balen handelswaar. Dit is een bordspel voor twee spelers (of teams). De spelers zijn kooplieden die bouwen aan een nieuwe haven en proberen de handel in thee, wijn en specerijen te domineren. Het is een legspel, met veel water- en havenkaartjes, dat wordt gespeeld op een veld van uiteindelijk 6 bij 6 kaartjes. Inhoudelijk kan ik nog niets vertellen, ik heb het spel nog niet gespeeld. Het spelmateriaal bevat een vervelende misser: om "technische redenen" (ahum) zijn de twee informatiekaartjes niet vertaald. Deze slordigheid wordt maar ten dele gecompenseerd door de vertaling op de achterzijde van het regelboek.


Packhuys (foto: Frank Eimers)

Ravensburger in de jungle

Het lijkt een eeuwigheid geleden, maar de "reus" uit Duitsland heeft eindelijk weer een topspel in het assortiment. Volgens insiders is het redactieteam van Ravensburger vorig jaar op pad gestuurd met de opdracht een zekere Spiel des Jahres kandidaat te vinden. Het pad eindigde blijkbaar in de Zuid-Amerikaanse jungle (of de voortuin van ene Wolfgang Kramer), waar men Tikal uit de struiken wist te plukken. Ze hebben daar een potentieel Spiel des Jahres gevonden: een prachtige uitvoering, toegankelijke spelregels en een boeiend spelverloop. De spelers trekken als schatgravers door de jungle en leggen tempels bloot. Iedereen beschikt over een expeditieleider en 18 schatgravers. Elke beurt moet je 10 actiepunten zien te vertalen in zinvolle zetten. Probeer je een volgende laag van een tempel te ontbloten, sticht je een nieuwe uitvalsbasis op een strategische plek in de jungle, graaf je een of meer schatten op..? Aan keuzemogelijkheden geen gebrek. Zorg er in ieder geval voor dat jij de meeste schatgravers bij de kostbare tempels hebt liggen, want alleen de speler met de meerderheid krijgt de punten.


Tikal (foto: Martin Ehlert)

Tijdens het Spellenspektakel waren er maar 60 exemplaren te koop. De vraag was zo groot dat de spelleiders Martin & Michael op zondagmiddag een verloting van vijf gebruikte demospellen konden organiseren. Daar kwamen nota bene 60 mensen op af! Toch nog goed nieuws voor degenen die de slag hebben gemist, over een paar maanden verschijnt de Nederlandse versie.


Verloting Tikal (foto: Martin Ehlert)

Jumbo in de woestijn

Jumbo was ook dit jaar prominent aanwezig met een grote stand, waar je onder de vakkundige begeleiding van hun enthousiaste spelleiders (incl. de "first lady of games" Karin Hallebeek) zowel nieuwe als oudere spellen kon spelen.

Een oud spel in een nieuw jasje is Targui, het inmiddels klassieke strategische spel over strijd en verovering in de woestijn. Dit is spel is in maart heruitgegeven in een gelimiteerde oplage van 10.000 exemplaren. Op zaterdag kon je de auteurs ontmoeten en je spel door hen laten signeren. Deze versie van Targui is trouwens achtervolgd door pech. De oude films van de regels waren zoek, zodat men ze opnieuw moest opmaken. Vervolgens bleek dat het regelboekje een opmaakfout bevatte, zodat dit opnieuw gedrukt moest worden. Ten slotte bevatten de eerste exemplaren van het spel per abuis gestanste versies van de zoutmeren. Jumbo heeft dit uiterst correct opgelost, door de bezitters uit eigen beweging nieuwe zoutmeren te sturen.

Echt nieuw is het bordspel Mind Power, een bijzonder spel en tegelijk een hulpmiddel om je geheugen te trainen. In dit spel krijg je vragen en opdrachten, waarmee je geheugen aan het werk wordt gezet. Alles draait om onthouden, doe je dat goed dan verdien je punten. Je kunt het spel op drie niveaus spelen.

Een andere nieuwe titel is Movies & Money, een bordspel uit de familie der "Monopoly-achtigen". Je dobbelt, je koopt vrije bezittingen (kaartjes met scenario's, kostuums, regisseurs etc.) of neemt deze over van andere spelers. Als iemand op jouw kaartje komt, moet hij jou betalen. Het spel is afgelopen als er nog één speler over is.

Niet te geloven is een nieuw spel in de serie "After Dinner Games", dit zijn gezellige party-games voor volwassenen. Hier worden moeilijke vragen gesteld, waarop het antwoord altijd een getal is. Door bieden probeer je zo dicht mogelijk bij het antwoord te komen. Als je te hoog biedt, verlies je! Een van de auteurs is Wolfgang Kramer.

Zandlopers en ringen

De Belgische uitgever Don & Co. was present met het populaire denkspel Gipf en het fonkelnieuwe Tamsk. Het laatstgenoemde spel is niet alleen mooi uitgevoerd en goed uitgedacht, maar valt tevens op door het bijzondere spelmateriaal. Een deel van de speelstukken bestaat uit zandlopers, waarmee de tijdsdruk automatisch onderdeel wordt van het spel. Een interessant spelconcept!
Helaas waren zij het slachtoffer van het enige minpunt dat ik deze beurs heb kunnen ontdekken. Hun stand was weggewerkt op een van de balkons, naast een leeg spellenauteursterras en een springkussen voor kleine kinderen. Met name op vrijdag hebben veel bezoekers hierdoor hun boeiende spellen over het hoofd gezien (voor een herkansing kan men overigens terecht op de Ducosimconventie van 29 mei). Op zondag was het er gezellig druk, dankzij een Gipf-toernooi met 16 deelnemers. Het toernooi werd gedomineerd door Belgische spelers. De winnaar was Aksel De Meester, auteur Kris Burm wist de tweede plaats te bemachtigen.

Tilsit Editions

Een leuke verrassing was de aanwezigheid van de Franse uitgever Tilsit. Zij werken al enige tijd samen met de Amerikaanse uitgevers Clash of Arms en Columbia en konden daardoor Engelstalige versies van een deel van hun spellen presenteren. Het enige spel dat ik enigszins heb bekeken was Joan of Arc. Dit spel bevat op het eerste gezicht elementen van Condottiere, het spelmateriaal is oogverblindend. Ik heb hoge verwachtingen van Les Batailles de Pharaon, een strategisch bordspel voor 4 spelers over conflicten in de klassieke oudheid. Het spel is ontworpen door Charles Vasey en wordt later dit jaar uitgegeven in samenwerking met Clash of Arms (daar heet het spel Chariotlords). Dit wordt geen droog en complex wargame, het spelsysteem is deels gebaseerd op het beproefde en toegankelijke Britannia.

Zoch zum Spielen

Het Zoch Verlag is een Duitse uitgever van leuke bordspellen voor kleine kinderen. Klaus Zoch was aanwezig met een eigen stand en viel vooral op door de "live versie" van Zicke Zacke Huhnerkacke, het Kinderspiel des Jahres 1998. Dit is een memory spel waarbij kippen over eieren dansen en proberen te onthouden waar de juiste symbolen liggen. Ze worden beloond met de veren van de andere kippen. Jonge kinderen hebben zich hier kostelijk vermaakt, mede dankzij de enthousiaste begeleiding van Daniël van 999 Games.

Games Workshop

Dankzij de inzet van de Amersfoortse spellenwinkel Open Art (sinds kort ook in Enschede), werd de beurs opgefleurd door een presentatiestand van Games Workshop. Je kon daar onder meer de designer Gavin Thorpe ontmoeten. Ze hadden verder een mooi informatieboekje over Warhammer Fantasy en 40K, volledig in de Nederlandse taal.


Bloodbowl "special" (foto: Martin Ehlert)

De Amersfoortse Warhammerclub Sameo en de Leidse spellenwinkel Magic Friends organiseerden op het balkon allerlei evenementen voor de fans van Warhammer. Onder de leiding van ervaren spelleiders als Rob Nagtegaal en de Leidse Viking werd daar volop genoten van demospellen en presentaties van prachtige veldslagen. Ze brachten verder een kolderieke schilderwedstrijd, waarbij de deelnemers werden verrast op de meest onmogelijke opdrachten: doorgeven van miniaturen & verf, kwast in je mond, schilderen met gestrekte armen etc.

Magic: the Gathering

Opvallend was de magere aanwezigheid van Wizards of the Coast. Ik zag slechts een matig bezette Arena en een klein infostandje over de tweede GenCon Benelux. Ik vind het merkwaardig dat een grote uitgever met een vestiging in de Benelux zich zo knullig profileert op de belangrijkste spellenbeurs van Nederland en België.
Magic kwam wel volop aan bod bij de vele handelaren in losse kaarten. Ik zag veel oude bekenden, waaronder mijn "Essen-maatjes" van The Blue Troll. De mannen hadden dit jaar een apart kapsel, als dat maar geen mode wordt! Helaas kon ik mijn dreigement van afgelopen jaar niet waarmaken, de Mox ging naar een andere grabbelaar.

Pseudon, Cwali en de wortelboeren

Laat ik beginnen met de grote afwezige: waar was Theo Jansma van Pseudon? Deze Nederlandse uitgever van leuke spellen had niet mogen ontbreken op de leukste en grootste spellenbeurs van ons kikkerlandje.
Wel aanwezig was Corné van Moorsel (alweer zonder Leontien). Onder de naam Cwali demonstreerde hij in zijn eigen stand spellen als Octet, Ocean (v/h Visjes) en vooral zijn nieuwe bordspel Smart. Dit spel over de handel in smartdrugs trok veel belangstelling, onder andere van de zanger Armand ("ben ik te min"). Volgens de aanwezigen wist hij tussen het roken door aardig partij te bieden. Smart bevat veel leuke ideeën, zo handel je niet alleen in drugs, maar gebruik je ze ook (met alle gevolgen voor je geestelijke vermogens).
De worteltelers Mulder & Schuyl waren ook present met hun nieuwe kaartspel Wortelboer. Dit is een kaartspelletje met konijnen, vossen en vooral veel wortels. Doel van het spel is het scoren van punten. Met het opbouwen van een voedselketen op tafel (3 wortels, 2 konijnen en 1 vos) verdien je 4 punten. Je kunt ook punten verdienen als je aan het einde van een ronde de meeste wortelkaarten op je hand hebt. Natuurlijk moest Gerard ook regelmatig opdraven bij Charlemagne, o.a. voor een fotosessie en heel veel handtekeningen.

De "plugged" spellen

De computerspellen zijn discreet en soepel in het totale beursaanbod verwerkt. Op diverse plaatsen konden de bezoekers spelen op consoles van de Nintendo 64 of de Sony Playstation, met topspellen als Zelda 64 resp. Spyro The Dragon. Opvallender waren de spelnetwerken van Laser Computers, waar de bezoekers zich uitleefden op spellen als Carmageddon 2 (inderdaad nogal ziek), Settlers 3 (de derde versie van het computerspel dat Teuber in 1995 dwong tot toevoeging van het woord "Catan" aan zijn bordspel "Die Siedler"), Half-Life (een mooi uitgevoerde 3D-shooter met een - en dat is uitzonderlijk in dit genre - verhaallijn) en Hard Truck (een racespel met vrachtwagens; er stond trouwens een echt exemplaar naast de stand). Ik zag ook nog twee racewagens bij Pirox International, waarin tientallen bezoekers menig virtueel rondje hebben gereden. Co-organisator Hoog Spel had twee stands, één ter promotie van hun prima spellenblad en één voor de verkoop van vooral minder bekende computerspellen. Het viel me trouwens op dat er weinig actuele topspellen te koop waren, de handelaren verkochten voornamelijk scherp geprijsde pakketen met oudere titels. Daar moet de organisatie de volgende keer iets aan doen. Ten slotte nog een tip van Broens: organiseer de volgende keer een gecombineerd toernooi met plugged en unplugged versies van bekende bordspellen (bijv. De Kolonisten van Catan).

Speciale gasten

Reiner Knizia was helaas verhinderd, maar dat mocht de pret niet drukken. Op de beurs kwam ik een aantal verwachte en onverwachte beroemdheden uit de spellenscène tegen. Zo waren daar de immer charmante Frau Metzler (een van de organisatoren van Spiel in Essen; zij had een paar nuttige tips voor de organisatie), de grafisch ontwerper Franz Vohwinkel (verantwoordelijk voor het artwork van tientallen bekende spellen, bijv. Charlemagne en Tikal), de heren Dijkstra & Van Dijk (auteurs van de klassieker Targui), de vriendelijke gebroeders Burm (van de uitstekende abstracte denkspellen Gipf en Tamsk) en last but not least onze nationale beroemdheid Gerard "Charlemagne" Mulder (die drie dagen glunderde door het enorme succes van zijn uitmuntende spel).


Speciale gasten (foto: Martin Ehlert)

Toernooien en andere zaken

999 Games organiseerde een aantal minitoernooien voor spellen als Charlemagne, Union Pacific en De Kolonisten van Catan. Afhankelijk van het spel konden 16 - 24 spelers meedoen. De winnaars streden in een finale om een gratis exemplaar van het desbetreffende spel. Op het balkon kon men terecht voor toernooien van Stratego 4, Magic en uiteraard Gipf (zie elders in dit verslag). Op zondag werd het balkon ook bevolkt door spelleiders van het Duivelsei, de actieve spellenvereniging uit Leiden. Ze demonstreerden hun favoriete spellen, zoals Babylon 5 en Löwenherz.
Het Spelkwartier uit Arnhem bracht ook dit jaar de gebruikelijke kopie van het Ducosim spellenterras (u weet wel, het succesnummer uit 1997). Ze demonstreerden daar leuke (Tamsk, Koehandel) en minder leuke (Filthy Rich) spellen.

Nieuws en afsluiting

De spellentrein van 999 Games is nog lang niet uitgereden en zal later dit jaar en begin 2000 de nodige aantrekkelijke stations aandoen. Reken maar vast op Nederlandse versies van Ra en Chinatown, het Catan-kaartspel en een paar fonkelnieuwe spellen, die ook in Duitsland pas in het najaar worden verwacht. Ook Ravensburger heeft iets moois in de pijplijn: Tikal zal later dit jaar in een Nederlandse versie verschijnen. Eindelijk komt er ook uit die hoek een fatsoenlijk bordspel op de Nederlandse markt. Er is ook nieuws over de beurs zelf. Ik heb begrepen dat het Spellenspektakel is bezocht door een medewerker van de Jaarbeurs Utrecht. Misschien worden er de nodige krachten gebundeld en zit er een verhuizing naar het midden van Nederland in het vat. Ik hoop alleen dat niemand op het onzalige idee komt om de beurs te plannen in het weekend van Spiel in Essen. Dat zou ze een hoop interessante standhouders, ervaren spelleiders en de enthousiaste participatie van spellenclubs kunnen kosten.

Deze blik op de toekomst is een passend handvat voor de afsluiting van dit artikel. Ik hoop dat degenen die niet geweest zijn nu heel veel spijt hebben en de volgende keer wel komen opdagen. Geloof me, het is de moeite meer dan waard!

Ik wil besluiten met een woord van dank aan alle spelleiders. Zij hebben één of meer dagen hun stembanden en beenspieren gekweld, om de bezoekers een geslaagde beurs te bezorgen. Jongens en meiden, jullie waren top!

Erwin
April 1999



 

Agenda > Verslagen > Spektakel 1999

 


Top